Język i wyjątkowość w wykładzie prof. Jerzego Bralczyka podczas inauguracji roku akademickiego w APS

Co wyjątkowego kryje się w słowie „specjalny”? Prof. Jerzy Bralczyk otworzył rok akademicki w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej zainaugurowała rok akademicki 2026/2027. Uroczystość miała miejsce w środę 30 września w Auli im. Janusza Korczaka, a wykład inauguracyjny „O języku specjalnie” poprowadził prof. Jerzy Bralczyk, jeden z najbardziej znanych polskich językoznawców. W progach Akademii edukację rozpocznie ponad 1500 nowych studentów i studentek.

Najważniejszym punktem uroczystości był wykład profesora Jerzego Bralczyka, który jest ekspertem w dziedzinie języka polskiego, kultury słowa i komunikacji społecznej. Temat jego wykładu „O języku specjalnie” nawiązywał do misji Akademii, zajmującej się od ponad stu lat kształceniem specjalistów pracujących z osobami potrzebującymi szczególnego wsparcia, dla których język i komunikacja są kluczowymi narzędziami pracy.

„Być może niektórych Państwa zmylił tytuł tego wykładu, ponieważ nie skoncentruję się na języku specjalnie, lecz na pewnym specjalnym słowie – słowie specjalnie” – rozpoczął swój wykład inauguracyjny prof. Bralczyk. „To słowo ma tę cechę, że może odnosić się do wszystkiego, bo cokolwiek mamy, traktujemy to specjalnie – czasem w sposób pozytywny, innym razem negatywny, a czasami po prostu tak samo. Słowo specjalny ma w sobie coś szczególnego”.

Osoby uczestniczące w Inauguracji miały możliwość wysłuchania wykładu, który nie tylko analizował semantykę słowa „specjalny”, ale również ukazywał jego rozwój i różnorodne znaczenia na przestrzeni lat. Prof. Bralczyk zwracał uwagę na znaczenie intonacji i artykulacji dla jego zrozumienia, a także na jego wykorzystanie w eufemizmach, marketingu, usługach i prawodawstwie. Podkreślił różnice między specjalnym traktowaniem jako formą wyróżnienia a równym traktowaniem. W sposób przystępny i pełen humoru ukazywał, jak język może kształtować naszą rzeczywistość.

„To specjalny i niespecjalny ma naprawdę wiele zastosowań” – podsumował prof. Bralczyk. „Pojawia się pytanie, które chciałbym zadać do końca. Czy ta odrębność, wyjątkowość i inność są pożądane? Mamy dwie tendencje – jak to zwykle bywa. Z jednej strony istnieje tendencja społeczna, by nie wykluczać i nie wyróżniać. Sprawiedliwość jest wartością, która jest wysoko ceniona w społeczeństwie, a specjalne traktowanie z różnych powodów często nie jest akceptowane. Jednak jeśli ktoś ma pewne braki, chcemy go traktować specjalnie, aby wyrównać szanse i w ten sposób osiągnąć sprawiedliwość. Takie specjalne traktowanie, które nie wyróżnia, ale daje podobne możliwości, może być akceptowane”.

„Ponad sto lat temu Maria Grzegorzewska rozpoczęła projekt, z którego zrodziła się nasza Akademia. U jego podstaw legło przekonanie, że każdy człowiek zasługuje na szacunek, a edukacja powinna stwarzać możliwości pełnego uczestnictwa w życiu społecznym” – tymi słowami powitała przybyłych gości oraz uczestników Inauguracji dr hab. Barbara Marcinkowska, Rektor APS.

W swoim wystąpieniu odnosiła się nie tylko do dziedzictwa Marii Grzegorzewskiej, Patronki Uczelni, ale także do wartości naszej Uczelni, które pozostają niezmienne w dynamicznie zmieniającym się świecie – szacunku dla każdego człowieka, prawdziwego wysłuchania jego potrzeb oraz wiary w potencjał tkwiący w każdej osobie. Rektor zaznaczyła również, że przed Akademią stoi wiele wyzwań, a jednym z najważniejszych jest kształcenie przyszłych nauczycieli, pedagogów i psychologów tak, aby potrafili zauważać zmiany i mądrze je wprowadzać, zdobywając umiejętności krytycznego myślenia oraz odpowiedzialnego podejmowania decyzji.

„Nauczyciel specjalny, psycholog, czy pracownik socjalny może realnie wpływać na życie innych ludzi i stać się liderem zmian społecznych. Potrzebuje odwagi, by wprowadzać zmiany, i rozwagi, by rozumieć ich konsekwencje” – dodała dr hab. Barbara Marcinkowska.

W uroczystości uczestniczyli goście honorowi, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, a także liczni rektorzy uczelni wyższych. List od Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego skierowany do społeczności Akademii przeczytał Doradca Prezydenta RP prof. Dariusz Dudek. Uroczystość zaszczyciła również swoją obecnością Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej dr Katarzyna Lubnauer, która wręczyła Rektor list gratulacyjny od Minister Edukacji Narodowej Barbary Nowackiej, podkreślając w swoim wystąpieniu, że „dobra edukacja zaczyna się od zobaczenia człowieka”.

Uroczystość Inauguracji oraz wykład prof. Jerzego Bralczyka były transmitowane online – zachęcamy do obejrzenia i wysłuchania wykładu.

Nagranie można znaleźć na stronie www.aps.edu.pl/inauguracja.