Konferencja na APS: Zmiany w ubóstwie w Polsce po 25 latach obserwacji i analizy ekspertów

Ponad 5 procent Polaków żyje w skrajnej biedzie. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (APS) we współpracy z Federacją Mazowia organizuje konferencję „Zrozumieć biednego – gdzie jesteśmy 25 lat później?”, podczas której badacze oraz praktycy omówią zmiany w ubóstwie na przestrzeni ostatnich ćwierć wieku.

W Polsce około 2 milionów ludzi żyje w skrajnym ubóstwie, w tym blisko 360 tysięcy dzieci. Ponadto 15 milionów Polaków, co odpowiada około 40 procentom społeczeństwa, nie ma możliwości korzystania z kultury, sportu ani rekreacji – nawet gdy aktywnie pracują lub otrzymują emeryturę (dane: https://skarbiec.biz/spoleczenstwo/minimum-socjalne-polska-15-mln-gus-ipiss). W dniach 15 i 16 października 2026 roku w APS naukowcy, pracownicy socjalni, streetworkerzy oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych zaprezentują najnowsze badania i doświadczenia z pracy z osobami borykającymi się z ubóstwem.Podczas konferencji eksperci będą dostępni dla mediów.

Współczesne ubóstwo w Polsce różni się znacznie od tego sprzed ćwierć wieku. Zjawisko to coraz częściej dotyka ludzi zatrudnionych lub pobierających emerytury, z których znaczna część nie ma wystarczających środków na codzienne życie. Dotyczy ono również gospodarstw domowych, które nie mogą pozwolić sobie na ogrzewanie mieszkań, a także osób, które w wyniku różnych okoliczności znalazły się na ulicy. Według ostatnich szacunków, liczba osób bezdomnych wynosi około 32 tysięcy („Ogólnopolskie badanie liczby osób bezdomnych – edycja 2026” MRPiPS).

„Badanie ubóstwa jest nieustannie istotne, ponieważ to zjawisko jest dynamiczne i zmienia się w wyniku przemian społeczno-gospodarczych. Ubóstwo występuje w każdym społeczeństwie, choć w różnym stopniu. W XXI wieku w Polsce przeszliśmy od masowej biedy i strukturalnego bezrobocia na początku stulecia, poprzez znaczną poprawę sytuacji po akcesji do Unii Europejskiej oraz wprowadzeniu programów wsparcia (m.in. Program 500+ i 800+), do obserwacji nowych, niepokojących trendów związanych z rozwarstwieniem społecznym oraz zmianami technologicznymi oraz w standardach życia.” – mówi prof. dr hab. Jolanta Grotowska-Leder z Katedry Socjologii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, która przez cztery dekady zajmuje się badaniami ubóstwa w Polsce.

W zakresie tematów omawianych przez ekspertów znajdą się: „pracujący biedni”, „ubóstwo energetyczne” oraz bezdomność. W trakcie konferencji eksperci będą próbować odpowiedzieć na pytania, dlaczego zatrudnienie nie zabezpiecza przed ubóstwem, kto i dlaczego marznie w domach oraz dlaczego wsparcie nie jest zawsze skuteczne. Wśród prelegentów oraz zaproszonych gości wymieniani są prof. Stanisława Golinowska, prof. Ryszard Szarfenberg, prof. Anna Giza czy prof. Marek Rymsza.

„Naszym celem jest, aby wydarzenia organizowane przez Instytut Filozofii i Socjologii APS były platformą do nawiązywania kontaktów między różnymi środowiskami. Inspirowani żywym dziedzictwem prof. Elżbiety Tarkowskiej, badaczki czasu, kultury i ubóstwa, pragniemy tworzyć przestrzeń współpracy dla badaczy oraz praktyków i osób zaangażowanych w sektorze trzeci. Dążymy do wymiany zasobów, aby zmiany, które projektujemy, mogły być wdrażane w ramach projektów społecznych, systemowych i kulturowych” – dodaje dr hab. Beata Nessel-Łukasik, prof. APS, dyrektor Instytutu Filozofii i Socjologii APS.

Konferencja nawiązuje do książki „Zrozumieć biednego” prof. Elżbiety Tarkowskiej, socjolożki oraz pionierki badań nad ubóstwem w Polsce, która zmarła 10 lat temu. Jej dorobek pozostaje ważnym punktem odniesienia dla współczesnych badań dotyczących ubóstwa, wykluczenia społecznego oraz nierówności. W trakcie wydarzenia zostaną również wręczone nagrody w X jubileuszowej edycji Konkursu im. prof. Elżbiety Tarkowskiej.

Dla mediów

• Kluczowe momenty konferencji: 15 października, godz. 9.30-11:20, otwarcie konferencji i sesja plenarna I: wystąpienia prof. Anny Gizy, prof. Jolanty Grotowskiej-Leder, prof. Ryszarda Szarfenberga
• Wręczenie nagród w konkursie: 16 października, godz. 11:40-13:10, w ramach którego odbędzie się debata „Bieda w dziennikarskim i reporterskim opisie”
• Wywiady z ekspertami: zarówno w dniach konferencji, jak i przed nią, po wcześniejszym umówieniu.
• Zdjęcia: link do zdjęć po wydarzeniu

Kiedy i gdzie: 15–16 października 2026 r. – program konferencji w załączeniu.
Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, ul. Szczęśliwicka 40, Warszawa
Wstęp: wolny
Strona: https://konferencje.aps.edu.pl/zrozumiecbiednego/