Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży — dlaczego wybieram tę pracę każdego dnia od nowa

Pamiętam chłopca, który podczas pierwszych trzech spotkań nie wypowiedział ani jednego słowa. Siedział, rysował, czasem tylko spoglądał w moją stronę. Jego mama była bezradna - szkoła już interweniowała, pediatra nie wiedział, co jeszcze można zrobić. A on potrzebował przede wszystkim czasu i osoby, która nie będzie go ponaglać. Podczas czwartej sesji narysował dom otoczony wysokim murem i zapytał, czy mogę zatrzymać ten rysunek tak, żeby nikt inny go nie zobaczył. To był moment przełomowy.

Opowiadam tę historię, bo dobrze pokazuje istotę tej pracy. Nie sprowadza się ona wyłącznie do algorytmów diagnostycznych czy tabel objawów - choć one również są ważne. Jej sednem jest umiejętność bycia z dzieckiem w jego świecie, w jego tempie i na jego zasadach.

Dzieci to nie mali dorośli

Od tego zdania zaczynam każdy pierwszy wykład i wracam do niego ze studentami przez cały semestr, bo bardzo łatwo o nim zapomnieć. Dorosły pacjent przychodzi do gabinetu z własną historią, językiem i często z hipotezą na temat tego, co się z nim dzieje. Dziecko może przynieść rysunek, milczenie albo wybuch złości jeszcze w poczekalni.

Mózg dziecka jest dosłownie w procesie rozwoju. Struktury odpowiedzialne za regulację emocji dojrzewają przez całe dzieciństwo i okres adolescencji - to nie metafora, lecz neurobiologia. Depresja u czternastolatka może przybierać formę przewlekłego buntu. Lęk u ośmiolatka może objawiać się agresją wobec rodzeństwa. Bez tej wiedzy można przez lata zajmować się samym objawem, nie docierając do jego źródła.

Dochodzi do tego także kontekst systemowy. Dziecko nigdy nie funkcjonuje w próżni - jest częścią rodziny, klasy, grupy rówieśniczej i najbliższego otoczenia. Czasem środowisko współtworzy problem, a czasem jest najważniejszym zasobem, na którym można oprzeć pomoc. Trzeba umieć to rozpoznać.

Dlaczego to szczególnie ważne właśnie teraz

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zaburzenia psychiczne dotyczą nawet co piątego dziecka na świecie. Jedna trzecia wszystkich zaburzeń psychicznych ujawnia się przed 14. rokiem życia, a połowa - przed osiągnięciem pełnoletności. W Polsce na konsultację u psychiatry dziecięcego czeka się często miesiącami. Wciąż brakuje także psychologów klinicznych przygotowanych do pracy z dziećmi i młodzieżą.

To nie są abstrakcyjne dane. To konkretne dzieci - w konkretnych szkołach, rodzinach i domach.

To wymagająca praca - warto mieć tego świadomość

Nie będę udawać, że jest inaczej. To zawód, który wymaga bardzo dużo: intelektualnie, emocjonalnie i organizacyjnie. Trzeba rozumieć neuropsychologię, a jednocześnie potrafić rozmawiać z ojcem, który nie ufa „psychologicznym rzeczom”. Trzeba przygotować opinię dla sądu, a godzinę później być w pełni dostępnym dla przestraszonego dziecka.

Potrzebna jest superwizja, żeby nie wypalić się po dwóch latach pracy. Potrzebna jest też pokora, bo psychika dziecka potrafi zaskoczyć nawet specjalistów z wieloletnim doświadczeniem.

Ale - i mówię to z pełnym przekonaniem - niewiele zawodów daje tak wyraźne poczucie sensu.

Co oferuje Uczelnia Łazarskiego

Uczę na tej uczelni i odpowiadam za ten kierunek, dlatego nie jestem całkowicie bezstronna. Właśnie z tego powodu mogę jednak powiedzieć wprost: zależy nam, aby nasi absolwenci byli przygotowani do realnej pracy, a nie wyłącznie do dalszej edukacji.

Oferujemy setki godzin praktyk klinicznych - w rzeczywistych placówkach, z prawdziwymi pacjentami i z późniejszym omówieniem doświadczeń. To nie jest bierna obserwacja zza szyby.

Naszą kadrę tworzą osoby, które w większości łączą dydaktykę z praktyką kliniczną. Uczę tego, czym sama zajmuję się zawodowo - i tego samego oczekuję od współpracowników.

Stawiamy również na interdyscyplinarność, która nie jest jedynie hasłem. Psychiatria dziecięca, prawo rodzinne, neuropsychologia, praca z systemem rodzinnym - to obszary, z którymi absolwenci realnie spotykają się później w pracy.

Autor: dr nauk o zdr. Anna Kaźmierczak-Mytkowska, Prodziekan Wydziału Medycznego kierunku psychologia Uczelni Łazarskiego. Psycholog, specjalista psychologii klinicznej, specjalista psychoterapii dzieci i młodzieży.

Jeżeli czytasz ten tekst i czujesz, że to może być Twoja droga - warto za tym pójść. Przyjdź, porozmawiaj i sprawdź, czy właśnie tego szukasz.

Zapraszamy na Uczelnię Łazarskiego.